Zo kies je pedalen voor je mountainbike: gids voor MTB-pedaaltypes 

Een goed pedaal wordt een automatisme. Zodra je er een hebt gevonden die comfortabel is en voor jou goed werkt, hoef je er niet meer over na te denken. Maar als je nieuw bent in de sport en niet zeker weet wat je nodig hebt, of als je je rijstijl verandert, kan het vinden van het juiste mountainbikepedaal ingewikkeld en verwarrend zijn. In deze korte gids beschrijven we de verschillende soorten pedalen, voor welk type renner elk ervan geschikt is en hoe je een beslissing kunt nemen over de juiste pedaalstijl voor jou.

Je hebt maar drie contactpunten met je fiets - de handgrepen, het zadel en de pedalen. Als een ervan niet goed is ingesteld, zul je moeite hebben om je comfortabel te voelen en je fiets volledig onder controle te houden. Zorg ervoor dat je voet in de juiste positie staat, dat is de sleutel tot efficiënt en probleemloos trappen. Dit komt veel voor bij allerlei rijders, van stads- en racefietsers tot World Cup downhill racers. Voor mountainbikers is er ook een ander element: de positie van je voeten is cruciaal voor het aanpakken van technische trails. Als je moeite hebt om je voet in de juiste positie te houden of een stevig contact met je pedaal te onderhouden, zul je het moeilijk vinden om veilig te rijden op uitdagend terrein.

Er zijn drie hoofdtypes mountainbikepedalen: 

Platte of platformpedalen zijn de eenvoudigste mountainbikepedalen: een vlak oppervlak om je voet op te plaatsen. Tegenwoordig zijn de beste pedalen complexer dan dat en wordt een concaaf profiel met pinnen gebruikt om je voet op zijn plaats te houden tijdens je rit. Renners die niet aan hun fiets vast willen zitten, geven hier de voorkeur aan; vaak zijn zij gericht op snelheid en willen ze in geval van nood hun voeten zo gemakkelijk mogelijk van de pedalen kunnen halen. Als je net begonnen bent met mountainbiken, zijn ze waarschijnlijk de beste keuze, omdat ze het gemakkelijkst te gebruiken zijn.

Klikpedalen maken gebruik van een veermechanisme om je voet aan het pedaal te bevestigen. Ze zijn de meest efficiënte manier om te trappen op een fiets, omdat ze ervoor zorgen dat je voet altijd in de juiste positie staat en niet loskomt op woest terrein. Bijna elk type wielerprofessional, van World Tour-renners op de weg tot World Cup downhillers, gebruikt dit type pedaal. Er is wel een leercurve: je moet leren hoe je veilig en snel inklikt en uitklikt. Het klinkt misschien gevaarlijk, maar het feit dat ze zo vaak voorkomen in de risicovolle downhillsport laat zien dat ze geschikt zijn voor alle soorten ritten zodra je weet hoe je ze moet gebruiken. Fietsers noemen ze vaak SPD’s, dit staat eigenlijk voor Shimano Pedalling Dynamics, een merknaam, maar is door veel rijders aangenomen als een algemene term voor klikpedalen.

Als je niet kunt kiezen tussen platte pedalen en klikpedalen, kun je hybride pedalen met beide systemen proberen. Gewoonlijk hebben ze een kant met een klikmechanisme en een platte kant, hoewel hier enkele variaties op zijn. In de meeste gevallen vermijden ervaren mountainbikers ze; het kan op de trail moeilijker zijn om je voet weer op zijn plaats te krijgen, omdat je ervoor moet zorgen dat het pedaal aan de juiste kant zit. Ze zijn het meest geschikt voor renners die hun fiets in meerdere situaties willen gebruiken - misschien heb je platte pedalen nodig naar het werk, maar wil je een kliksysteem voor je trailritten in het weekend.

De naam ‘clipless’ gaat terug naar de tijd waarin renners toeclips gebruikten - kleine mandjes voor je voeten, aan de pedalen bevestigd. Om het allemaal mooi strak te krijgen, gebruikten renners bandjes om zich aan de pedalen te bevestigen. Dit was prima toen het goed ging, maar bij een crash zat je letterlijk aan je pedalen vastgebonden - niet geweldig. Clipless pedalen boden een veilige (en efficiëntere) manier om jezelf zonder de toeclips aan de fiets te bevestigen.

Er zijn veel details waar je rekening mee moet houden bij het kiezen van een pedaal, afhankelijk van het type pedaal dat je kiest.

In theorie moeten platte pedalen eenvoudig zijn, maar bij het mountainbiken is dat zelden het geval; er kunnen grote verschillen zijn tussen de ontwerpen.

• Constructie: De eerste vraag is of je een composiet of een metalen pedaal wilt. Over het algemeen zijn composietpedalen budgetopties voor rijders die op zoek zijn naar een goedkope, eenvoudige oplossing. Ze leveren vergelijkbare prestaties als metalen pedalen en zijn misschien zelfs lichter, maar meestal minder verfijnd, minder robuust en met minder functies dan hun metalen equivalenten. 
• Hoogwaardigere pedalen worden meestal afgemaakt met meer aandacht, waardoor ze lichter zijn dan lager geprijsde opties. Het kiezen van een pedaal met lagers en een as van goede kwaliteit moet een prioriteit zijn, aangezien dit de onderdelen zijn die het vaakst gebreken vertonen. Zoek naar een gemakkelijk te onderhouden pedaal met cartridgelagers als je ze kunt betalen, omdat ze veel gemakkelijker te onderhouden zijn dan losse kogellagers.
• Pinnen: Veel goedkopere pedalen worden geleverd met gegoten pinnen. Deze maken deel uit van het platform zelf, wat betekent dat het pedaal goedkoper te produceren is. Het nadeel is dat ze niet verstelbaar zijn; als je de pinnen beschadigt, moet je mogelijk het pedaal vervangen. Hoogwaardigere pedalen hebben bijna allemaal vervangbare pinnen die gemakkelijk kunnen worden verwijderd als ze beschadigd zijn, waardoor het pedaal langer meegaat. Afneembare pinnen kunnen ook worden aangepast voor meer of minder grip en sommige fabrikanten kunnen je de keuze bieden qua pinlengte om je grip nauwkeurig af te stellen.
• Platform: Het is heel belangrijk om te zoeken naar een pedaal met een concaaf platform. Dit betekent dat het midden van het platform een beetje verzonken is, waardoor je voet beter op zijn plaats blijft. Met verhoogde ribbels of een volledig plat platform moet je meer vertrouwen op je schoenen en de pinnen om je voet op zijn plaats te houden.

Als je de wereld van de klikpedalen betreedt, zijn er nog meer dingen om rekening mee te houden als je op zoek bent naar je ideale pedaal.

• Constructie: Het is zeldzaam om een klikpedaal met een composietbody te vinden, maar er kunnen grote verschillen zijn qua gewicht, afhankelijk van de kwaliteit van het gebruikte metaal en het niveau van verfijning. Een pedaal van een lager niveau lijkt misschien op een hoogwaardig pedaal, maar er is meestal een groot gewichtsverschil. Om een pedaal lang te kunnen blijven gebruiken, is het de moeite waard om een pedaal te zoeken dat gemakkelijk kan worden onderhouden met een hoogwaardige as. Bij een mountainbike is het echter de moeite waard om na te denken over hoe vaak je pedalen klappen zullen krijgen, want flitsende, lichte assen zijn meestal duurder en beschadigen sneller als je losgaat op de trails.
• Cleatsysteem: Er is geen universeel systeem voor klikpedalen, wat betekent dat je een systeem moet kiezen. Shimano’s SPD is het meest gebruikte systeem en veel andere merken dan Shimano gebruiken dit hulpstuk omdat het zo populair is. Er zijn ook andere: Crank Brothers, Time, HT en Hope hebben bijvoorbeeld allemaal hun eigen bevestigingssysteem. In tegenstelling tot pedalen voor racefietsen, waarbij verschillende montagestijlen worden gebruikt, hebben bijna alle pedaalsystemen voor mountainbikes twee gaten in de schoen, zodat je je niet hoeft af te vragen of je schoenen compatibel zijn met je pedalen.
• Platform: Voor technischere ritten, zoals DH en enduro, geven veel rijders de voorkeur aan een pedaal met een platform eromheen. Dit lijkt op een plat pedaal en stelt de rijder in staat een breder contactgebied met het pedaal te hebben om de fiets effectiever te kunnen besturen. Hoewel ze eruit kunnen zien als platte pedalen, zijn ze niet geschikt voor gebruik zonder de juiste schoenen, omdat het schoenplaatje in het midden van het pedaal hoger is dan het platform en je dus geen stevig contact hebt tussen je schoen en het pedaal.

Het type pedaal dat bij jou past, hangt waarschijnlijk af van een combinatie van je ervaring als rijder en wat je leuk vindt om te doen.

Als je net aan je MTB-reis begint, zijn platte pedalen waarschijnlijk de beste optie voor jou. Er is geen leercurve, je hebt geen speciale schoenen nodig en je kan je gewoon concentreren op je ritten en het rijgenot. Als je je mountainbike voor andere dingen gebruikt, zoals woon-werkverkeer of snel naar de winkel gaan, is het misschien de moeite waard om een hybride pedaal te overwegen. 

Voor trail- en all-mountainritten is er geen goed of fout antwoord. Je antwoord is waarschijnlijk te vinden in het type rit waarop jij de meeste nadruk legt. Als je het type renner bent dat voor de afdalingen leeft, zijn platte pedalen voor jou misschien leuker. Als je enthousiaster bent over beklimmingen, dan kan de efficiëntie van klikpedalen beter bij je passen. 

Voor technisch, op zwaartekracht gericht downhillen zijn platte pedalen zeer populair. Omdat de rijder niet aan de fiets vastzit, is het gemakkelijker om van de fiets af te komen als er iets misgaat. Op World Cup downhill-niveau gebruikt echter bijna elke racer klikpedalen, dus er is geen reden waarom je er niet alles mee zou kunnen doen, al dit is misschien niet aan te raden voor minder ervaren rijders.

Voor crosscountry- en enduranceritten geven de meeste mensen de voorkeur aan klikpedalen. Ze zijn efficiënter, omdat je een veel directere verbinding met de fiets hebt en je voet altijd in de juiste positie staat. Omdat dit minder technisch veeleisend is, is er een kleinere kans op valpartijen, dus het is minder belangrijk om gemakkelijk van de fiets te kunnen komen.

Met klikpedalen heb je speciale schoenen met de juiste bevestigingspunten voor schoenplaatjes nodig. Voor platte pedalen heb je geen speciale schoenen nodig, maar het is optimaal om een paar met een volledig platte zool te vinden. Veel moderne schoenen met ribbels en groeven in de zool kunnen een ongelijkmatige grip op je pedalen bieden. Over het algemeen raden we je aan om een paar mountainbikeschoenen te kopen, als je het je kunt veroorloven, omdat die zolen hebben die ontworpen zijn voor een consistente grip op de pedalen.

Als de hoeveelheid informatie overweldigend is, kan het nuttig zijn om de zaken op te splitsen in eenvoudige voor- en nadelen:

Hoe je deze factoren afweegt, is zeer persoonlijk. Veel mountainbikers voeren nog steeds verhitte discussies of platte pedalen of klikpedalen beter zijn, dus er is duidelijk geen definitief antwoord.

MTB-pedalen zijn over het algemeen vrij onderhoudsvriendelijk - ze zijn ontworpen om harde klappen aan te kunnen. Het is echter altijd de moeite waard om je pedalen te controleren op tekenen van schade of slijtage, vooral als je gecrasht bent. Na een val moet je controleren of het pedaal nog in de juiste positie staat - bij een harde val kan de as buigen. Met klikpedalen voel je een verschil bij het inklikken en uitklikken als het mechanisme beschadigd is. Een beschadigd mechanisme kan betekenen dat je niet veilig kunt losklikken in geval van een crash, en dat het pedaal moet worden vervangen.

Om te controleren of je lagers nog in goede staat zijn, kun je het pedaal simpelweg rond de as draaien. Een goed functionerend pedaal draait op gecontroleerde, stabiele wijze op de lagers, terwijl oude lagers betekenen dat het pedaal snel en soms luidruchtig draait. Je moet ook controleren dat de as correct is aangedraaid, omdat deze na verloop van tijd los kan raken en de pedaal kan losraken van de as, wat niet leuk is als het op de trail gebeurt. Met een plat pedaal wil je de pinnen goed in de gaten houden om er zeker van te zijn dat ze nog steeds de juiste hoogte hebben voor grip. Als je een modderige rit hebt gemaakt, is het de moeite waard om het mechanisme op klikpedalen te reinigen om ervoor te zorgen dat er geen vuil aanwezig is dat het inklikken lastig maakt.

Nee, geen van onze fietsen wordt met pedalen geleverd. Pedalen zijn zo persoonlijk, dat we denken dat het beter is om rijders hun eigen model te laten kiezen dan fietsen te verkopen met een set die voor veel mensen waarschijnlijk niet passend is en uiteindelijk achterin de fietsenwinkel stof ligt te verzamelen.  

Je keuze voor platte pedalen, klikpedalen of hybride pedalen hangt af van wat voor soort rijder je bent. Sommige renners vinden het nooit prettig om aan de fiets vastgeklemd te zitten, terwijl voor anderen platte pedalen zwaar en inefficiënt zijn. Veel hangt af van het soort trails dat je verkiest en van je budget.

De pedalen vormen slechts één onderdeel van de algemene setup en het vinden van de juiste mountainbike speelt een even belangrijke rol. Om de verschillende rijstijlen beter te begrijpen, hebben we koopgidsen voor mountainbikes ontwikkeld, waarmee je de verschillende rijstijlen kunt ontcijferen. Als je nieuw bent in de sport en niet zeker weet wat bij jou past, zal onze fietszoektool je door een reeks eenvoudige vragen leiden om het juiste type fiets voor jou te vinden. Als je twijfelt tussen modellen, zet onze fietsvergelijkingstool fietsen tegenover elkaar met slechts een paar klikken.

Je komt niet ver zonder pedalen op je fiets, dus we hopen dat deze gids voor verheldering heeft gezorgd. Zie je op de trails