Spiraal- vs. luchtschokdempers: een koopgids voor MTB-vering

Heb je al eens gehoord dat rijders debatteerden over lucht en spiraalvering? In de zwaartekrachtgestuurde onderdelen van het mountainbiken gaat het debat al bijna terug tot de eerste veringfietsen. Als je niet zeker weet wat ze hiermee bedoelen, behandelt deze gids alle jargon en complexe technische taal die je nodig hebt om te begrijpen wat lucht- en spiraalvering is, wat de nadelen en voordelen zijn van elk type en wat voor jou geschikt kan zijn.

Spiraalvering is het oorspronkelijke type mountainbikevering. Spiraalveren waren een bekende technologie op motorfietsen en zijn eenvoudig en betrouwbaar. Dit maakte ze relatief eenvoudig in een buis te plaatsen of op een frame te monteren. In de vormende jaren van de sport was alle mountainbikevering gebaseerd op de spiraal. Het nadeel van spiraalvering is dat de grote, metalen veren over het algemeen vrij zwaar zijn, en als je in plaats van een benzinemotor je benen gebruikt om de top van de heuvel te bereiken, maakt het extra gewicht dit lastiger.

In de eerste jaren van het mountainbiken was het probleem met luchtveren de afdichting: de lucht in de schokdemper houden. Goede afdichting vereist een delicaat evenwicht qua dichtheid. Als je afdichtingen te los zitten, komt alle lucht vrij en stopt je vering met werken. Maak je de afdichtingen te strak, dan houd je misschien de lucht binnen, maar maakt de wrijving die door deze afdichtingen ontstaat het lastig voor de vering om door de slag te bewegen, wat niet goed aanvoelt op de trails. In de loop der jaren hebben ontwikkelaars van mountainbikevering enorme hoeveelheden tijd en geld in het probleem geïnvesteerd; tegenwoordig is luchtvering zo goed dat de meeste mountainbikes ermee zijn voorzien.

Mountainbikevering kan het eenvoudigst worden uitgelegd als het aanbrengen van veren aan je fiets, één in de voorvork en één aan de achterkant van full-suspension bikes. Dit is het mechanische deel van de vering. Als je thuis een kleine veer hebt om mee te spelen, merk je misschien dat je deze heel gemakkelijk samendrukt en dan heel snel terugveert tot de volledige lengte. Op de trail zou het best eng zijn als je vering zo snel zou terugspringen. Daarom wordt aan goede vering een tweede deel toegevoegd, namelijk een met olie gevuld dempingspatroon waarmee de snelheid van samendrukken en terugspringen (of rebounden, zoals wij het noemen) van de vering kan worden geregeld. Dit wordt hydraulica genoemd. Door een combinatie te gebruiken van de mechanische veer en de hydraulische demper, kunnen veringtechnici het comprimeren en terugspringen van je vering fijn afstellen.

Er zijn twee soorten veren die vaak worden gebruikt op mountainbikes: lucht en spiraal. Spiralen zijn het meest direct herkenbaar, omdat ze eruitzien als een grote veer. Het zijn grote, metalen veren die weerstand bieden tegen de veerdruk. Luchtveren zijn in wezen afgedichte buizen die de weerstand die ontstaat terwijl je de lucht samendrukt, gebruiken om ondersteuning te creëren voor het gewicht van de rijder, de input van de rijder en de impact op de trail.

Lucht- en spiraalveren gedragen zich iets anders. Spiraal veren worden beschreven als lineair, wat wil zeggen dat de hoeveelheid kracht die je nodig hebt om de veer in te duwen tijdens de slag gelijk blijft. Dit zorgt voor een zeer consistent gevoel. Luchtveren hebben een toenemende hoeveelheid kracht nodig om de veer samen te drukken als je in de slag gaat. Dit komt omdat de lucht in de kamer is afgedicht en in een steeds kleinere ruimte wordt geperst terwijl je de vering samendrukt. Zo heb je steeds meer kracht nodig terwijl de lucht wordt ingedrukt. Dit wordt progressieve vering genoemd.  

Er zijn een paar redenen waarom een rijder kan kiezen voor een spiraalveer of een luchtveer:

Spiraalveren zijn iets gevoeliger en comfortabeler dan luchtveren; rijders omschrijven ze als een kussen. Daarom kunnen rijders die op zoek zijn naar maximale dempingprestaties kiezen voor een spiraalveer. Ons World Cup downhill team koos voor spiraalschokdempers op onze Sender downhill racefiets. In het verleden was het prestatieverschil tussen lucht en spiraalvering veel groter. Moderne luchtschokdempers zijn zeer gevoelig en comfortabel. Vandaag de dag zullen waarschijnlijk alleen de meest veeleisende rijders een groot verschil voelen.

Het verschil tussen een progressieve en een lineaire schokdemper is een van de belangrijkste redenen om tussen lucht en spiraalvering te schakelen. Het wordt hier iets ingewikkelder, omdat je bij het kiezen van een schokdemper voor je fiets rekening moet houden met de kinematica en het veringsontwerp van je fiets. Een zekere mate van progressie in de kinematica is erg belangrijk, maar dit moet in evenwicht worden gebracht. Als de fiets te lineair is, zou je al je veerweg te gemakkelijk verbruiken, en als deze te progressief is, kan deze zeer zwaar en meedogenloos worden. Dit betekent dat je om deze balans te behouden een schokdemper nodig hebt waarvan de progressie overeenkomt met de kinematica van je frame.

Met de natuurlijke progressie van een luchtveer hebben veel fietsen die zijn ontworpen voor luchtveren meestal een minder progressieve kinematica om dit te compenseren. Dit betekent vaak dat ze te lineair zijn om goed te werken met een spiraalveer.

Met de grote, metalen veer eromheen is het duidelijk dat een spiraalveer zwaarder zal zijn dan een luchtveer. Daarom kiezen de meeste gewichtsbewuste rijders voor luchtveren; je zal moeite hebben om een crosscountry-racer te vinden die een spiraalveer gebruikt.

In theorie is er hier weinig verschil. Waar je misschien een verschil vindt, is dat sommige spiraalveerschokdempers geen lockout hebben, wat wil zeggen dat ze niet kunnen worden vergrendeld om te klimmen.

Het is veel gemakkelijker om een luchtschokdemper te monteren dan een spiraalschokdemper. Met een luchtschokdemper heb je niet meer dan een schokpomp nodig (die met al onze fietsen wordt meegeleverd) om de vering op te pompen en leeg te laten lopen. Dit betekent dat deze eenvoudig kunnen worden ingesteld op verschillende rijders en rijstijlen. Bij een spiraal moet je voor een nieuwe setup een nieuwe veer kopen. De veren zijn geclassificeerd in ponden, wat verwijst naar de hoeveelheid kracht die nodig is om de veer samen te drukken. Je zal in vergelijking met de vering die je momenteel hebt stijvere of lichtere veren nodig hebben om de vering harder of zachter te maken.

Om een veer te vervangen, moet je de spiraal verwijderen, wat wil zeggen dat je de vork moet openen, de schokdemper van de fiets moet verwijderen en deze moet vervangen. Dit is een deel van de reden dat we de meeste van onze mountainbikes voorzien van luchtschokdempers: rijders van alle gewichten kunnen vanaf dag één op pad gaan en rijden, terwijl een rijder buiten het aanbevolen gewichtsbereik anders eerst een nieuwe veer zou moeten kopen om het maximale uit de fiets te halen.

Een gebied waarop luchtschokdempers iets achterblijven bij de spiraalschokdempers, is de lange afdaling. Als je vering beweegt, creëert deze kleine hoeveelheden wrijving. Bij een luchtschokdemper zorgt deze wrijving ervoor dat de lucht opwarmt en uitzet, waardoor de schokdemper stijver en minder reactief wordt. Het metaal van een spiraalveer wordt niet op dezelfde manier door de hitte beïnvloed en biedt dus dezelfde prestaties helemaal tot aan de voet van de berg.

Het terrein waarop je rijdt kan een grote rol spelen bij de beslissing voor een spiraal- of luchtveer.

Dit is waar spiraalschokdempers uitblinken - de extra gevoeligheid en consistentie leveren een voorsprong op tegenover luchtveren.

Als de trails waarop je rijdt meestal vloeiender zijn, kan de extra progressie van een luchtveer een voordeel zijn. Het geeft de fiets iets meer pep, waarmee je op de trail snelheid kunt creëren.

dit hangt af van de kinematica van je frame. Als je een minder progressief frame hebt, is het beter om een progressievere luchtschokdemper te gebruiken om harde klappen te voorkomen als je landt.

Als klimmen je belangrijkste focus is, raden we een luchtschokdemper aan. Hoewel de extra tractie van een spiraalschokdemper nuttig zou zijn, is het extra gewicht van de metalen veer een dealbreaker voor de meest enthousiaste klimmers.

We maken geen mountainbike met spiraalvering aan de voorkant. Zelfs op het hoogste niveau van downhill racen is het geaccepteerd dat een luchtgeveerde vork de beste keuze is. Sommige budgetfietsen hebben in het verleden misschien een spiraalvork gehad, maar tegenwoordig hebben zelfs onze Grand Canyon modellen op instapniveau een luchtgeveerde vork.

Vanwege het verschil in installatiegemak worden de meeste van onze mountainbikes geleverd met luchtvering aan de achterkant, omdat we denken dat dit de fietsen voor de meeste mensen veel gebruiksvriendelijker maakt. Dat gezegd hebbende, we denken dat deze rijders in de door zwaartekracht gestuurde segmenten van het mountainbiken graag een spiraalschokdemper zullen hebben. Daarom worden onze Sender downhillbike en enkele van de Torque en Torque:ON e-MTB modellen geleverd met spiraalschokdempers.

Ja, het is mogelijk om een spiraalschokdemper op de meeste van onze huidige modellen te monteren. De uitzonderingen zijn onze assortimenten Lux World Cup en Lux Trail. Behalve het feit dat we ons geen cross-countryrijder kunnen voorstellen die een spiraalschokdemper monteert, is er ook gewoon niet genoeg speling in het frame voor een spiraalschokdemper. Daarna kunnen de meeste van onze mountainbikes een spiraalschokdemper accepteren en hebben ze kinematica die goed werken bij een elektrische schok. Onze zwaartekrachtgevoelige trailfiets, de Spectral, zou bijvoorbeeld heel goed werken met een spiraalschokdemper.

De enige uitzondering hier is de Neuron, die, hoewel er een spiraalschokdemper mogelijk is, zeer lineaire kinematica heeft waardoor het moeilijk kan zijn om een goede situatie te krijgen. Het heeft ook een zogenaamde jukgebaseerd veringontwerp; de schokdemper wordt aan het frame bevestigd met een klein verbindingsstuk. Dit type ontwerp kan meer druk uitoefenen op de hoofdas van de schokdemper, dus je moet ervoor zorgen dat je een schokdemper kiest die is gebouwd voor dit soort veringontwerp. Niet alle spiraalschokdempers zijn dat.

Soms is een eenvoudige lijst met voor- en nadelen de beste manier om een moeilijk besluit te nemen:

Het lijkt misschien contra-intuïtief om lineaire en progressieve prestaties op te nemen als zowel voor- als nadelen, maar of dit voor jou een voordeel is, hangt af je fiets, je veringvoorkeuren en je rijstijl.

Onder de streep komt het er bij lucht- of spiraalvering op aan of je gemak of pure downhillprestaties prioriteert. Rechtvaardigen de kleine verschillen voor jou de extra complicaties van een spiraalschokdemper? We denken dat de eenvoud een luchtschokdemper het beste is voor de meeste rijders, vooral voor de nieuwelingen in de sport. Voor sommige rijders is er echter een bepaald gevoel aan een spiraalschokdemper dat niet kan worden genegeerd. Uiteindelijk is er geen goed of fout antwoord, mits de schokdemper die je kiest goed aansluit op je frame - het gaat erom wat jij het prettigst vindt.

Als je nieuw bent in de sport en dieper wilt ingaan op de verschillen tussen de verschillende rijstijlen en mountainbikes, kun je onze samengestelde reeks koopgidsen bekijken. Als je de technische details liever overslaat en met een fiets gematcht wilt worden, leidt onze fietszoektool je door een reeks eenvoudige vragen waarmee jij aan een fiets wordt gekoppeld die past bij je voorkeuren en je rijomgeving.

Of je qua vering nu kiest voor lucht of spiraal, we kunnen niet wachten om je op de trails te begroeten.